Toen Odysseus tijdens de Trojaanse oorlog besloot om aan de zijde van de Griekse leider Agamemnon te strijden, vroeg hij Mentor om de opvoeding van zijn zoon Telemachus over te nemen.
In die tijd werd de opvoeding overgelaten aan wijze mannen om zonen op te leiden tot karaktervolle krijgers. Mentor werd door Odysseus gewaardeerd om zijn kennis, wijsheid en ervaring. Hij meende dat die eigenschappen een gunstige invloed op de opvoeding van zijn zoon zouden hebben en dat Mentors aanstelling zijn machtspositie niet zou ondermijnen.
In het tweede boek van Homerus' Odyssee is Mentor de oudere vriend van Telemachus. In deze gedaante begeleidt Athena de jonge prins op zijn reis naar Pylos en Sparta. Mentor (ofwel Athena) staat Telemachus met raad en daad bij in elke nieuwe moeilijke situatie. Hij (zij) voedt de jonge prins met voorzichtige hand op. Parallel hieraan spelen de onderdelen in de Ilias waar Phoenix de begeleider is van Achilles. Deze laatste is echter eigenzinnig en niet bereid de goede raad van Phoenix te accepteren. Dat doet Telemachus wel, en hij groeit op tot een zelfverzekerde jongeman die zijn teruggekeerde vader effectief kan ondersteunen in de strijd tegen de aanbidders van zijn moeder.